IELTS Academic và General khác nhau thế nào: chọn theo hồ sơ

Có một lỗi đăng ký mà người mắc phải chỉ phát hiện ra khi đã quá muộn: chọn nhầm loại bài thi. Bạn học sáu tháng, thi, đạt đúng band cần, gửi điểm cho trường, và nhận về một email lịch sự rằng trường chỉ chấp nhận IELTS Academic. Phiếu điểm của bạn ghi General Training. Con số không có vấn đề gì; chỉ là nó thuộc về một bài thi khác.

IELTS có hai loại bài thi chính: Academic và General Training. Chúng có chung thang band, chung Listening và Speaking, nhưng khác nhau ở Reading, Writing và, quan trọng nhất, ở mục đích dùng. Bài này không đi sâu vào dạng câu hỏi của từng bài. Nó giúp bạn trả lời một câu duy nhất: với hồ sơ của mình, mình nên thi loại nào.

Hai bài thi, một thang điểm

Cả hai loại bài thi đều có bốn kỹ năng và đều cho kết quả trên thang band từ 0 tới 9. Listening và Speaking giống nhau ở cả hai. Khác biệt nằm ở hai kỹ năng còn lại.

Reading. Academic dùng các văn bản dài mang tính học thuật, kiểu bài báo khoa học phổ thông hoặc sách giáo khoa. General Training dùng văn bản gần với đời sống và công việc hơn: thông báo, quảng cáo, hướng dẫn, tài liệu nơi làm việc, rồi mới tới một văn bản dài hơn.

Writing. Task 2 của cả hai đều là bài luận, dù chủ đề của General Training thường gần đời sống hơn. Task 1 khác hẳn: Academic yêu cầu mô tả một biểu đồ, bảng, quy trình hoặc bản đồ; General Training yêu cầu viết một lá thư.

Chi tiết cấu trúc có thể được cập nhật; nếu cần thông tin chính xác cho ngày thi của bạn, hãy kiểm lại trên trang chính thức của đơn vị tổ chức.

Tiêu chí quyết định: mục đích của hồ sơ

Loại bài thi không phải thứ bạn chọn theo sở thích hay theo cái nào "dễ hơn". Nó do nơi nhận hồ sơ quyết định. Vì vậy tiêu chí so sánh quan trọng nhất là mục đích.

Hồ sơ du học đại học và sau đại học

Phần lớn trường đại học yêu cầu IELTS Academic. Đây là trường hợp phổ biến nhất với học sinh lớp 10 tới 12 và sinh viên. Nếu thông báo tuyển sinh ghi "IELTS Academic" hoặc chỉ ghi "IELTS" mà không nói rõ, hãy mặc định là Academic và hỏi lại trường để chắc chắn.

Xét tuyển đại học trong nước và chuẩn đầu ra

Với xét tuyển và chuẩn đầu ra ở Việt Nam, đề án hoặc quy chế của trường sẽ ghi rõ loại chứng chỉ được nhận. Nhiều trường nói rõ chỉ nhận Academic, nhưng không phải tất cả đều giống nhau. Tra đúng văn bản của năm bạn nộp; bài IELTS cho chuẩn đầu ra và xét tuyển đại học trong nước hướng dẫn cách tra.

Định cư, làm việc và visa

Nhiều chương trình định cư và một số thủ tục visa lao động dùng General Training. Một số visa có quy định riêng về loại IELTS được chấp nhận. Các quy định này do cơ quan nhà nước của từng nước đặt ra và thay đổi theo thời gian; hãy kiểm lại trên trang chính thức của cơ quan ấy.

Chứng chỉ nghề nghiệp

Một số hội đồng nghề nghiệp, ví dụ trong y tế hay kỹ thuật, có yêu cầu tiếng Anh riêng và thường dùng Academic. Nếu bạn đang học ngành có đăng ký hành nghề ở nước ngoài, hãy tra yêu cầu của hội đồng nghề nghiệp, không chỉ của trường.

Ai hợp với loại nào

Học sinh lớp 10 tới 12 định du học đại học: Academic, gần như chắc chắn.

Học sinh dùng IELTS xét tuyển trong nước: thường là Academic, nhưng tra đề án.

Sinh viên cần chuẩn đầu ra: tra quy chế của trường; nhiều trường ghi rõ loại.

Người đi làm định cư hoặc lao động: thường là General Training, nhưng tra quy định của chương trình.

Người chưa chắc mục đích: nếu còn phân vân giữa du học và định cư, Academic thường được chấp nhận rộng hơn trong môi trường học thuật. Nhưng tốt nhất là chốt mục đích trước khi đăng ký.

Lầm tưởng: "General dễ hơn nên thi General cho nhanh"

Nhiều người nghe rằng General Training dễ hơn và định thi General để đạt band nhanh hơn. Có hai vấn đề với ý này.

Thứ nhất, nếu nơi nhận hồ sơ yêu cầu Academic, điểm General không có giá trị, dù cao đến đâu.

Thứ hai, "dễ hơn" không chính xác theo cách người ta nghĩ. Văn bản Reading của General Training gần đời sống hơn, nhưng thang quy đổi số câu đúng sang band cũng khác, nên cùng một band không có nghĩa là cùng số câu đúng. Và Writing Task 1 dạng thư có những yêu cầu riêng về giọng văn và mục đích mà người quen viết học thuật cũng có thể mất điểm.

Ảnh hưởng tới kế hoạch học

Nếu bạn thi Academic, hãy dành thời gian riêng cho Writing Task 1 dạng biểu đồ, vì đây là dạng bài mà học sinh ít gặp ở trường. Nếu bạn thi General Training, hãy luyện viết thư ở ba mức trang trọng khác nhau. Listening và Speaking luyện như nhau.

Quan trọng hơn: đừng luyện một loại rồi đổi sang loại kia sát ngày thi. Reading và Writing Task 1 của hai loại đủ khác để bạn cần vài tuần làm quen.

Ví dụ: hai người, hai lựa chọn

Hà (nhân vật minh hoạ), lớp 12, định học đại học ngành kinh doanh ở nước ngoài. Thông báo tuyển sinh ghi "IELTS Academic 6.5, no band below 6.0". Hà không cần cân nhắc: Academic. Việc của Hà là dành thời gian cho Writing Task 1 dạng biểu đồ, vì ở trường Hà hầu như chưa bao giờ phải mô tả một biểu đồ đường bằng tiếng Anh trong hai mươi phút.

Anh Sơn (nhân vật minh hoạ), 28 tuổi, kỹ sư, đang tìm hiểu một chương trình lao động tay nghề ở nước ngoài. Trang của cơ quan tiếp nhận nói chấp nhận General Training cho mục đích này. Anh Sơn chọn General Training, luyện viết thư ở các mức trang trọng khác nhau, và dành thời gian cho Reading dạng văn bản công việc. Nhưng anh cũng ghi chú: nếu sau này muốn học thạc sĩ, anh có thể cần thi thêm Academic.

Hai lựa chọn khác nhau, nhưng cả hai bắt đầu từ cùng một câu: văn bản chính thức của nơi nhận nói gì. Không ai chọn theo cái "nghe nói dễ hơn".

Nếu bạn đang ở giữa hai hướng, như vừa muốn du học vừa có ý định ở lại làm việc, hãy chọn theo mục đích gần nhất về thời gian. Điểm IELTS có hạn hiệu lực, nên thi cho mục đích xa thường là thi quá sớm.

Tự kiểm trước khi đăng ký

Trước khi bấm đăng ký, bạn nên trả lời được ba câu: mục đích của mình là gì, nơi nhận hồ sơ ghi loại nào trong văn bản chính thức, và mình đã luyện đúng Reading và Writing Task 1 của loại ấy chưa. Nếu câu thứ hai chưa có câu trả lời bằng văn bản, hãy hỏi thẳng trường hoặc cơ quan tiếp nhận.

Bài đọc yêu cầu IELTS của trường cho đúng hướng dẫn cách tìm dòng ghi loại bài thi trong thông báo tuyển sinh. Và nếu bạn đã chọn Academic, trang IELTS Writing: Task 1 và Task 2 giới thiệu hai task mà bạn sẽ gặp.